Naqilsiz Xəbərləşmə Yarışması-2026

5G və ondan sonrakı dövrdə artan məlumat sıxlığı və şaquli tətbiqlər, simsiz rabitə texnologiyalarının milli imkanlarla hazırlanmasını və istehsalını ölkəmizin gələcəyi baxımından vacib bir zərurətə çevirir. Simsiz Rabitə Yarışması rabitə sahəsində qarşılaşıla biləcək problemlərə həll yolları tapmaq, bilik ehtiyatını və yetişmiş insan potensialını artırmaq məqsədilə təşkil olunur. Bu sayədə rabitə sahəsindəki texnoloji yeniliklər təşviq ediləcək, elmi və texnoloji inkişaflar sürətləndiriləcək, sektordakı mütəxəssislər ilə gənc mühəndislər və mühəndis namizədləri bir araya gələrək bilik mübadiləsini artıracaq və müxtəlif problemlərə həllər tapılacaq.

Rabitə texnologiyaları sürətlə inkişaf edən bir sahə olduğuna görə, sektordakı ən son yeniliklərə fokuslanmaq və gələcək rabitə ehtiyaclarını qarşılamaq üçün yeni həllər tapmaq hədəflənməlidir. Yarışmaya qatılan komandalardan yeni rabitə protokolları hazırlamaları, daha sürətli məlumat ötürmə üsulları təqdim etmələri, daha təhlükəsiz rabitə sistemləri dizayn etmələri və mövcud texnologiyaların səmərəliliyini artıracaq innovativ həllər ortaya qoymaları gözlənilir.

• “Proyekt Planı” sənədi: yarışmaya qatılmaq icazəsi.
• “Layihələndirmə” mərhələsi: 10 bal.
• “Yarışma” mərhələsi: 90 bal.
• Hər mərhələ üzrə ən azı iki ekspert komissiyası üzvü qiymətləndirir.

• Məktəbli və universitet komandaları iştirak edə bilər.
• Komanda ən azı 2, ən çoxu 6 nəfər; hər komandada yalnız bir məsləhətçi.

• Bu texniki şərtnamə, proqram təminatı əsaslı radio cihazlarından istifadə etməklə lisenziyasız spektrdə həyata keçiriləcək Naqilsiz Xəbərləşmə yarışması üçün texniki tələbləri müəyyənləşdirir. Yarışmanın məqsədi, iştirakçıların müəyyən çətinliklər altında məlumat ötürmə performansını və proqram təminatlı rabitə sistemlərini sınaqdan keçirməkdir. Yarışma zamanı əsas şərt qarışdırıcı (jammer) siqnalı altında uğurlu məlumat mübadiləsini həyata keçirməkdir. İştirakçılar qarışdırmanın təsiri altında olan tezliklərdən yayınaraq məlumatlarını uğurla ötürməlidirlər.
• Birinci mərhələ: 20 MHz-lik spektrdə, qarışdırıcı (jammer) təsiri olmadan, qəbuledici və ötürücü 10 metr məsafədə məlumat ötürmələri tələb olunur.
• İkinci mərhələ: 15 metr məsafədə yerləşən qəbuledici və ötürücü arasında qarışdırıcı (jammer) siqnalının təsiri altında məlumat ötürülməsini həyata keçirmələri gözlənilir.
• Tezlik zolağı: mərkəz tezlik 2,410 GHz, 20 MHz bant (2400–2420 MHz).
• Alt zolaqlar: 20 MHz 4 MHz enində 5 alt zolağa bölünür. Zolaq 1: 2,400–2,404 GHz (mərkəz 2,402 GHz). Zolaq 2: 2,404–2,408 GHz (mərkəz 2,406 GHz). Zolaq 3: 2,408–2,412 GHz (mərkəz 2,410 GHz). Zolaq 4: 2,412–2,416 GHz (mərkəz 2,414 GHz). Zolaq 5: 2,416–2,420 GHz (mərkəz 2,418 GHz).
• Bu mərhələdə qarışdırıcı maksimum çıxış gücündə işləyəcək. İştirakçılar bant genişliyini azaldaraq jam olan alt zolaqdan yayınmalı, həmin zolaqda göndərməməli, digər alt zolaqları ötürmə üçün istifadə etməli və ya qarışdırıcıdan yayınmadan jam olan hissəni qəbuledicidə bərpa etməyi hədəfləməlidirlər.
• Tətbiq ediləcək metodlarda iştirakçılar sərbəstdir; nümunələrdən əlavə, qarışdırıcıya qarşı fərqli metodlar da tətbiq oluna bilər.

• 2.1–2.2-də verilən texniki tələblər və 2.3-dəki mərhələ balları yekun qiymətin əsasıdır. Ətraflı təqdimat vaxtı və hesabat forması barədə əlavə təlimatlar təşkilatçılar tərəfindən açıqlanır.

• Fayl ötürmə uğuru: faylın qəbulediciyə tam və xətasız çatma faizi, ötürmə müddətləri. Vahid zamanda məlumat həcmi (throughput) ən yüksək olan maksimum bal alır.
• Adaptiv tezlik: adaptasiya müddətləri, yanlış zolaq keçid sayı; jammerin tezlik dəyişikliklərinə sürətli və düzgün uyğunlaşma — bonus. Adaptiv tezliksiz, jam altında məlumatı bərpa edə bilənlər də eyni çərçivədə qiymətləndirilir.
• Adaptiv modulyasiya və kodlama: dinamik modulyasiya və FEC/LDPC/Turbo tətbiqi. Bonus üçün modulyasiya və kodlama sxemi interfeysdə canlı göstərilməlidir.
• Məlumat təhlükəsizliyi və xəta: CRC, checksum, yenidən göndərmə; minimum xəta faizi daha yüksək bal.
• İstifadəçi interfeysi: rahatlıq; canlı olaraq alınan paket faizi, xəta faizi, adaptasiya müddətləri, modulyasiya, kodlama, qarışdırıcının alt zolağı, ötürmə zolaqları, anlıq throughput — vahidlər interfeysdə canlı olmalıdır (məcburi).
• Hesabat: final hesabatdakı texniki detalların tətbiqlə tutarlılığı.
• Cərimə: 20 MHz zolağından kənar ötürmə etibarsız sayılır. Güc həddinin aşılması, final təqdimat, hesabat və icra arası uyğunsuzluq cərimə tətbiqi ilə nəticələnə bilər.

• 2.4-də: yarış günü təşkilatçının tələb etdiyi radiotezlik, elektrik və səhnə təhlükəsizliyi qaydalarına riayət təmin edilməlidir.

• Məzmununu və ya dizaynını digər komandalardan kopyalayan komandalar.
• Boş və ya mənasız məzmuna malik sənədləri təqdim edən komandalar.
• Yarışma günü alınacaq təhlükəsizlik tədbirlərinə riayət etməyən komandalar.
• Digər komandaların işini sabotaj edən komandalar.
• Bütün yarışma prosesi boyunca yarışma komissiyası tərəfindən bəyan edilən qaydalara uyğunluq təmin etməyən komandalar.
• Yarışma prosesi boyunca əldə edilən və təqdim olunan məlumatlar üzərində komissiyanı aldatmağa yönəlmiş hərəkət edən komandalar.
• Təşkilatçılar və münsiflər ilə kəskin mübahisə aparmaq.
• Yarışmada komanda üzvü olmayan şəxslərin iştirakı.
• Yarışmadan əvvəl, zamanı və sonra yarışmanın və ya yarışma məsul şəxslərinin sakitliyini pozacaq davranışlar göstərən, şifahi və ya yazılı (sosial media daxil) etik olmayan hərəkətlərə yol verən komandalar diskvalifikasiya olunacaqdır.

• Tezlik zolaqları: yarışma 2,4 GHz mərkəzi və 20 MHz ümumi enində bir zolaqda; bu zolaq 4 MHz enində 5 alt zolağa bölünüb.
• Məlumat həcmi: məlumat serial portdan ötürülməlidir.
• Maksimum siqnal çıxış gücü: 10 dBm-i keçməməlidir. Ölçmə: yarış vaxtı ötürücünün anten çıxış portuna SMA kabeli qoşularaq aparılır.
• Ötürmə rejimi: təkdaşıyıcılı (single-carrier) və ya çoxdaşıyıcılı (multi-carrier). Modulyasiyada məhdudiyyət yoxdur (PSK, QAM, FSK və s.). Mühit kirliliyinə uyğun adaptiv modulyasiya və kodlama bonus xal; 5G dalğa forması və modulyasiya sxemlərindən istifadə də bonus xal verir.
• Kanal kodlama: istəyə görə FEC, Turbo, LDPC və s. ilə etibarlılığın artırılması.
• Antena: tip və konfiqurasiya iştirakçının seçimindədir; maksimum anten qazancı 6 dBi-dən çox olmamalıdır.
• Spektrin aşkarlanması və adaptiv tezlik: qarışdırıcını aşkar edib yayındırmaq üçün spektr analiz alqoritmləri; boş zolaqlara keçid və ya jam altında məlumat bərpası.
• Məlumat yoxlama: göndərilən paketlərin düzgünlüyünü təsdiqləyən mexanizm ola bilər. Səhv və bərpaedilməyən məlumat ötürülmüş sayılmır.